Impact Academische Werkplaatsen Verstandelijke Beperkingen in kaart gebracht voor ZonMw en VWS
De vraag
Zes academische werkplaatsen verstandelijke beperkingen werken al jaren samen aan betere zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. In deze werkplaatsen ontwikkelen zorgverleners, onderzoekers, onderwijsinstellingen en beleidsmakers samen nieuwe kennis die voortkomt uit vragen en behoeften uit de praktijk. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) financiert deze werkplaatsen via ZonMw en wilde de opbrengsten in kaart brengen. De Associatie van Academische Werkplaatsen Verstandelijke Beperkingen (AAWVB) vroeg Bosman & Vos om de gezamenlijke impact van de zes werkplaatsen in kaart te brengen, op basis van de zelfevaluaties die de werkplaatsen in 2024 zelf opstelden.
De aanpak
Bosman & Vos analyseerde de zelfevaluaties van alle zes werkplaatsen en schreef op basis daarvan een syntheserapport. Daarin beschrijven we hoe de werkplaatsen functioneren als schakel tussen wetenschap en praktijk: van het ophalen van kennisvragen uit de zorg, via wetenschappelijk onderzoek, naar de vertaling van resultaten naar bruikbare producten en werkwijzen.
Een belangrijk onderdeel van onze aanpak was de keuze om de inhoudelijke opbrengsten niet puur tekstueel te presenteren, maar via visueel en inhoudelijk aantrekkelijke vignetten waarin we de belangrijkste kennisproducten, kennispartners en verspreidingsroutes uiteenzetten. Elk vignet beschrijft een concrete casus: wat was de vraag vanuit de praktijk, welk onderzoek volgde, en wat is er mee gedaan? Zo worden abstracte begrippen als 'kennisoverdracht' en 'implementatie' zichtbaar en herkenbaar voor beleidsmakers en voor professionals in de zorg.
Kenmerkend aan de aanpak van Bosman & Vos is dat we sturen op inhoud en op een goed samenwerkingsproces met de opdrachtgever om opdrachten tot een goed einde te brengen. In dit geval betekende dat dat we intern keuzes hebben gemaakt om het project binnen de korte doorlooptijd — van opdracht tot oplevering in minder dan twee maanden- af te ronden. Gedurende het project onderhielden we intensief contact met de AAWVB om goed aan te sluiten bij hun wensen en de tekst zo te laten landen zoals bedoeld.
Wat dit opleverde
Het rapport laat zien dat de academische werkplaatsen de afgelopen zes jaar een aanzienlijke bijdrage hebben geleverd aan de kennisinfrastructuur in de langdurige zorg. Enkele resultaten op een rij:
Sinds 2019 verschenen meer dan 700 publicaties, waaronder 423 internationale peer-reviewed artikelen. Het aantal betrokken onderzoekers groeide van circa 90 naar ruim 200. Tientallen praktische tools werden ontwikkeld: van meetinstrumenten en richtlijnen tot apps, serious games en lesmodules. Via meer dan 32 aangesloten zorgorganisaties, drie universiteiten en twee universitaire medische centra vinden deze producten hun weg naar de praktijk.
De casestudies laten zien hoe dit er in de praktijk uitziet: van een training die inmiddels door meer dan 100 zorgorganisaties wordt gebruikt, tot een app die pijn signaleert bij mensen die dit niet zelf kunnen aangeven, en een methodiek die het afbouwen van vrijheidsbeperkende maatregelen verdubbelde.
Het rapport concludeert dat deze resultaten alleen mogelijk zijn dankzij langjarige samenwerking, co-creatie en stabiele financiering. Voor structurele verankering van passende en doelmatige zorg voor mensen met een verstandelijke beperking is continuering van deze werkplaatsen essentieel.